Boekje Wim Sonneveld

..dat ik voor u ga zingen, ’t is een tragisch lied over losbandigheid. De historische eerste regels van een van Wim Sonnevelds klassiekers: Nikkelen Nelis. Wim Sonneveld was (en is) zoveel meer dan de zanger van Het Dorp. Ik mocht zijn liedjes weer ‘herontdekken’ tijdens de weken waarin ik werkte aan de vormgeving van het boekje Wim Sonneveld, van klooster tot Het Dorp. Met dank aan auteur Jan Vriend. 

Belletje van vriend en oud-collega Jan Vriend. ‘Ben bezig met boekje over Wim Sonneveld, zou jij de layout willen doen?’ ‘Natuurlijk Jan, leuk om met jou samen te werken én het zou meteen een soort eerbetoon zijn aan m’n vijf jaar overleden vader. Sonneveld was een van zijn grootste helden.’ Dan Jans verrassing: ‘Er is wel een beetje haast bij, het cadeauboekje moet half november in de winkel liggen.’ Oei, dat is haast niet te doen, maar nu ben je al gevangen door het idee… Waren we als journalisten niet gewend aan deadlines, dan moet dit toch ook lukken?

Zo graag zou je meteen beginnen. Formaat en papier zijn door de uitgever voorgeschreven, de eerste teksten en foto’s zijn beschikbaar. Hup, start InDesign, nieuw document, laat de vingers glijden over de trackpad… Niet dus. Meekijkend over de schouder van een begenadigd vormgever – af en toe een nerveuze blik op m’n horloge – heb ik geleerd dat er aan het handwerk een proces in de ‘bovenkamer’ vooraf gaat. Wat zou een rode draad kunnen zijn? Wat zijn rustpunten in het boekje? Is er een ritme mogelijk? Maar eerst en vooral ook: Welk lettertype past bij Wim Sonneveld? In de tijd van de letterbakken was de keuze overzichtelijk, nu worden elke dag nieuwe fonts ontworpen.

Tientallen heb ik er losgelaten op een proeftekstje, veel bekende ‘broodletters’ voor boeken. Telkens kwam ik terug bij een voor de moderne drukpers helemaal niet voor de hand liggende keuze: Sabon. Die voelde simpelweg goed. Zou het zijn omdat die is ontworpen in de jaren ’60, toen Sonnevelds roem z’n top bereikte? Of omdat de letter klassiek is, neutraal ook, maar toch – zonder dat je het als lezer bewust in de gaten hebt – iets warms en vriendelijks heeft?

Ik heb daarna op internet lang gekeken naar combinaties van Sabon met een schreefloze letter voor de koppen, intro’s en kaders. Ik voel niet de drang het wiel uit te vinden. Toch, wat ik zag beviel me niet en uiteindelijk gokte ik op m’n eigen combi, Sabon naast een vrij modern, vooral voor internet populair font, Proxima Nova. ‘De nieuwe tijd, net wat u zegt…’ Horen de twee bij elkaar? Ik denk het niet, maar, zoals de onwaarschijnlijkste stellen de gelukkigste levens kunnen leiden, zo lijken mij deze twee fonts elkaar te omarmen.

De letters eenmaal gevonden is het voor de ontwerper vooral een kwestie van consequent volhouden. Het kan, een totaal ander font tussendoor, of ineens een heel gekke pagina, maar te vaak is het dodelijk voor het ritme van het gedrukte boekje dat zich als kleinood wil laten koesteren. Jan en ik hebben geprobeerd om inhoud en vorm van het hele boekje, ofwel van het klooster tot Het Dorp vertrouwelijkheid te geven. Met als rustpunten een paar keer een paginagrote foto met die ongelooflijke uitstraling van Sonneveld en ook zo hier en daar op een zachtgroene ondergrond strofes van de liedjes die hij eeuwigheidswaarde gaf. Is het ons gelukt? Wie het boekje oppakt, eraan ruikt, het doorbladert en fragmentjes leest, mag nu zelf oordelen. Jan en ik zullen hoe dan ook met plezier aan deze ervaring terugdenken als we in eetcafé Sonneveld aan de Egelantiersgracht zitten.